Margarita was 76 toen haar kinderen besloten dat ze niet langer alleen kon wonen. Ze vertelden haar dat het voor haar eigen veiligheid was dat ze constant in de gaten gehouden moest worden en dat thuisblijven te riskant was. Ze protesteerde niet. Ze stemde stilzwijgend toe, ervan overtuigd dat ze een last was geworden.
Drie maanden later was ze niet meer dezelfde vrouw. Haar ogen hadden hun glans verloren, haar stem was zwakker geworden. Tijdens een van die bezoeken zei ze iets dat haar voor altijd bij zou blijven:
“Ik had niemand nodig die voor me zorgde… ik had de vrijheid nodig om te leven.”
Die zin vat een van de grootste fouten samen die families maken: zorg verwarren met controle, en bescherming met verlies van zelfstandigheid. In hun poging om iemand veilig te houden, ontnemen ze vaak wat voor een oudere het belangrijkst is: hun waardigheid, hun gevoel van eigenwaarde en hun verlangen om te blijven leven.
Hulp nodig hebben betekent niet automatisch dat iemand in een instelling moet worden geplaatst. Toch presenteert de moderne maatschappij vaak slechts twee keuzes: volledige zelfstandigheid of een verpleeghuis. Die schijnkeuze veroorzaakt daadwerkelijk schade.
Waarom verpleeghuizen de achteruitgang kunnen versnellen
De meeste verpleeghuizen zijn gebouwd met efficiëntie als uitgangspunt, niet met menselijkheid. Elk moment is ingepland: wanneer opstaan, eten, douchen, slapen. Hoewel deze structuur het management vergemakkelijkt, ontneemt het iets essentieels: persoonlijke controle.
Wanneer mensen stoppen met het nemen van beslissingen – zelfs kleine – begint hun geest af te remmen. Het kiezen van maaltijden, kleding of dagelijkse routines lijkt misschien onbelangrijk, maar juist deze keuzes houden het gevoel in stand dat « ik er nog steeds toe doe ».
Onderzoek en ervaring tonen aan dat zodra autonomie verdwijnt, de fysieke en mentale achteruitgang vaak versnelt. Niet omdat verzorgers wreed zijn, maar omdat mensen autonomie nodig hebben om betrokken en in leven te blijven.
Het stille verlies van identiteit
