Toenemende angst – Mensen voelen zich vaker nerveus, gespannen of onrustig zonder duidelijke aanleiding.
Concentratieproblemen – Moeite met focussen, taken afmaken of het volgen van gesprekken.
Problemen vermijden – Het niet meer onder ogen durven zien van uitdagingen of verantwoordelijkheden.
Gebrek aan warmte of genegenheid – Minder empathie tonen en emotioneel afstandelijker worden.
Verlies van zelfvertrouwen – Twijfelen aan eigen kunnen en sneller onzeker zijn.
Ontevredenheid over dagelijkse taken – Het gevoel hebben dat eenvoudige handelingen niet meer goed lukken.
Deelnemers die vijf of meer van deze zes signalen rapporteerden, bleken een duidelijk verhoogd risico te hebben op het ontwikkelen van dementie. Vergeleken met mensen zonder deze klachten lag dat risico gemiddeld 27 procent hoger.
Zelfvertrouwen blijkt cruciale factor
Een van de meest opvallende bevindingen uit het onderzoek is de rol van zelfvertrouwen. Mensen die aangaven hun zelfvertrouwen op middelbare leeftijd te hebben verloren, hadden maar liefst 51 procent meer kans om later dementie te krijgen. Ook het vermijden van problemen bleek een sterke voorspeller: wie moeite had om problemen onder ogen te zien, liep 49 procent meer risico.
Andere signalen lieten eveneens een duidelijke samenhang zien. Een gebrek aan warmte of genegenheid voor anderen ging gepaard met een 44 procent hoger risico, terwijl aanhoudende nervositeit en spanning het risico met ongeveer een derde verhoogden. Ook concentratieproblemen en ontevredenheid over dagelijkse taken bleken belangrijke indicatoren, met respectievelijk 29 en 33 procent meer kans op dementie op latere leeftijd.
Waarom deze signalen zo belangrijk zijn
Al langer is bekend dat depressie vaak voorkomt bij mensen die al dementie hebben. Dit onderzoek laat echter zien dat bepaalde psychische klachten al tientallen jaren vóór de diagnose kunnen optreden. Dat maakt deze bevindingen bijzonder waardevol, omdat ze nieuwe mogelijkheden bieden voor vroegtijdige herkenning en preventie.
Volgens de onderzoekers is het niet zo dat iedereen met deze klachten automatisch dementie krijgt. Wel wijzen de resultaten erop dat deze signalen serieus genomen moeten worden, vooral als ze langdurig aanhouden en in combinatie voorkomen. Het gaat om patronen die mogelijk iets zeggen over veranderingen in de hersenen die al vroeg beginnen.
Vroeg ingrijpen kan verschil maken
Hoewel dementie nog altijd niet te genezen is, benadrukken experts dat vroeg ingrijpen wel degelijk zinvol kan zijn. Door mensen met een verhoogd risico eerder in beeld te krijgen, kunnen artsen en zorgverleners leefstijlaanpassingen adviseren die mogelijk helpen om het ziekteproces te vertragen. Denk aan voldoende beweging, een gezond voedingspatroon, mentale stimulatie en het verminderen van stress.
Ook het behandelen van depressieve klachten zelf kan belangrijk zijn. Psychologische ondersteuning, therapie of medicatie kan niet alleen de kwaliteit van leven verbeteren, maar mogelijk ook bijdragen aan het beschermen van de hersenen op lange termijn. Daarnaast kunnen sociale contacten en emotionele ondersteuning een beschermende rol spelen.
