Ze bewezen dat propaganda overwonnen kon worden door direct menselijk contact.
Ze lieten zien dat zelfs vijanden met elementaire fatsoenlijkheid behandeld konden worden en dat een dergelijke behandeling het begrip kon veranderen.
Het kamp waar Greta Hoffman negen maanden verbleef, bestaat niet meer. De barakken zijn afgebroken. Het land is weer in gebruik genomen voor landbouw.
Als je de plek vandaag zou bezoeken, zou je alleen velden zien, misschien een historisch monument dat aangeeft dat er ooit een P-kamp heeft gestaan.
Maar de gevolgen van wat er in die ruimte gebeurde, werken nog steeds door.
Greta leerde elke leerling om de waarheid onder ogen te zien in plaats van comfortabele leugens te verkiezen.
Lisa heeft elk kind zo opgevoed dat het mensen beoordeelt op hun karakter in plaats van op hun huidskleur.
Iedereen die deze verhalen hoorde, koos ervoor om de menselijkheid in iedereen te zien.
De Duitse vrouwen die voor het eerst zwarte Amerikaanse soldaten tegenkwamen, verwachtten monsters.
Ze vonden mannen.
Ze verwachtten wreedheid.
Ze vonden professionaliteit.
Ze verwachtten bevestiging van hun vooroordelen.
Ze vonden bewijs dat alles wat ze geloofden onjuist was.
En in die kloof tussen verwachting en werkelijkheid gebeurde er iets buitengewoons.
Niet dramatisch, niet filmisch, maar echt.
Mensen veranderen van gedachten.
Mensen leren de dingen anders te zien.
Mensen kozen ervoor om hun leven op nieuwe fundamenten te bouwen.
Dat is de stille overwinning die geen enkel leger kan behalen.
Dat is de transformatie die plaatsvindt, persoon voor persoon, gesprek voor gesprek, moment van besef dat de vijand ook maar een mens is.
Uiteindelijk was het niet de Amerikaanse militaire macht die het nazisme in de harten van die vrouwen versloeg.
Het ging niet om heropvoedingsprogramma’s of lezingen over denazificatie.
Het was de simpele ervaring om met waardigheid behandeld te worden door mensen die ze hadden leren verachten.
Dat is een les die decennialang is blijven doorklinken.
Dat is de waarheid die overblijft wanneer alle propaganda vergeten is.
Dat is de hoop die overblijft wanneer al het andere is vernietigd.
De menselijkheid wordt niet bepaald door ras, nationaliteit of ideologie.
Het wordt dagelijks gekozen in kleine daden van fatsoen.
Dat blijkt uit de manier waarop we degenen behandelen over wie we macht hebben.
Het is gebouwd door mensen die, hoewel ze alle reden hebben om te haten, toch voor iets beters kiezen.
De vrouwen die in november 1945 Camp Concordia verlieten, namen die les mee naar huis, terug naar een verwoest land dat die les meer dan wat ook nodig had.
Sommigen deelden het, sommigen beleefden het, sommigen gaven het door aan kinderen en kleinkinderen.
En ergens in die keten van transformatie is de wereld een klein beetje beter geworden dan ze was.
Niet perfect, niet verlost, maar wel beter.
Heb je ooit meegemaakt dat een rustig moment, een onverwachte daad van waardigheid, je kijk op mensen die je van jongs af aan hebt leren vrezen, volledig veranderde?
