Richards stem klonk koud en berekenend, ontdaan van de publieke charme die hij als een pantser droeg.
‘Margaret, dit is belachelijk. Kom naar huis. Je maakt jezelf seniel en labiel. De rechter zal dat zien. En waar kom je dan terecht? Waarschijnlijk in een verzorgingstehuis, waar ik de controle over je zorg heb. Is dat wat je wilt?’
Daarna klonk mijn stem – klein en trillerig – en toen ik die hoorde, kromp mijn maag ineen van schaamte.
“Ik wil gewoon scheiden, Richard.”
“Wil je veertig jaar weggooien? Prima, maar ik ga ervoor zorgen dat je met lege handen wegkomt. En ik ga ervoor zorgen dat iedereen weet dat je je verstand bent verloren.”
“Je zus, je vrienden, Lily – ze zullen allemaal denken dat je gek bent. Wie gelooft er nou een 62-jarige vrouw die ineens besluit dat haar prima man de vijand is?”
Op de opname was het geluid te horen van een dichtslaande deur, en mijn hart sloeg over, ook al zat ik veilig in een rechtszaal.
Toen klonk Lily’s jonge stem, trillend.
‘Oma, gaat het goed met je?’
“Het gaat goed met me, schat. Het gaat goed met me.”
Maar het ging niet goed met me.
Die nacht had ik gehuild in Jennifers logeerkamer, met mijn gezicht in een kussen gedrukt zodat Lily het niet zou horen. Ik had naar het plafond gestaard en me afgevraagd of ik een vreselijke fout had gemaakt, of het arrogant was om te denken dat ik op mijn leeftijd nog opnieuw kon beginnen.
Ik had me in het donker wel eens afgevraagd of ik misschien gek was geworden – want dat is wat er met een mens gebeurt als je jarenlang te horen krijgt dat je het mis hebt.
Rechter Morrison wendde zich tot meneer Harrison.
‘Advocaat, ik raad u aan een serieus gesprek met uw cliënt te voeren over de straffen voor meineed en poging tot fraude,’ zei ze.
Haar blik werd scherper en haar stem veranderde van suggestie naar besluit.
“Wat betreft de omgangsregeling wijs ik het verzoek van de heer Henderson volledig af. Bovendien leg ik een contactverbod op. De heer Henderson mag geen contact hebben met mevrouw Henderson, Jennifer Henderson of Lily Henderson totdat de echtscheidingsprocedure is afgerond.”
‘Edele rechter, alstublieft,’ zei Richard, terwijl hij opstond alsof hij fysiek boven de gevolgen kon staan.
« Gaat u zitten, meneer Henderson. Ik ben nog niet klaar. »
De stem van de rechter was ijskoud, zo ijzig dat hij niet smelt.
« Ik verwijs deze zaak ook door naar het openbaar ministerie voor mogelijke strafrechtelijke vervolging in verband met uw toegegeven plan om deze rechtbank te bedriegen en uw vrouw te mishandelen. »
Richards gezicht veranderde in een oogwenk van bleek naar rood, en de woede laaide op toen de schok uitbleef.
‘Dit is belachelijk,’ snauwde hij. ‘Dat kind heeft me zonder toestemming opgenomen—’
‘In het huis van uw dochter, waar u geen enkele privacy mocht verwachten,’ onderbrak rechter Morrison. ‘En gelukkig maar. Anders was uw plan misschien wel geslaagd.’
Haar ogen werden iets milder toen ze naar Lily keek, en voor het eerst die dag voelde het alsof de kamer aan onze kant stond.
‘Jongedame,’ zei ze, ‘u hebt uw grootmoeder wellicht net behoed voor een vreselijk onrecht.’
Lily’s gezicht vertrok, tranen rolden over haar wangen, maar ze keek niet weg.
‘Het spijt me dat ik het je niet verteld heb, oma,’ fluisterde ze. ‘Ik wilde je niet bang maken, maar ik hoorde hem en ik wist dat hij gemeen was, en ik wilde gewoon helpen.’
Ik stond zo snel op dat mijn stoel over de vloer schraapte, maar het kon me niets schelen. Ik liep naar haar toe en sloeg mijn armen om haar heen, haar vasthoudend zoals ik vroeger bange kinderen in het ziekenhuis vasthield.
‘Je hebt wel degelijk geholpen, lieverd,’ zei ik tegen haar, met een trillende stem. ‘Je hebt meer geholpen dan je beseft.’
De belangrijkste scheidingszitting twee weken later was bijna een anticlimax, alsof de storm al was gaan liggen en er alleen nog maar papierwerk overbleef.
De heer Harrison had zich teruggetrokken uit de zaak nadat rechter Morrison met sancties had gedreigd. Richards nieuwe advocaat – beleefd, voorzichtig en duidelijk op de hoogte van wat er was gebeurd – adviseerde hem een schikking te treffen.
Ik kreeg de helft van alles.
Het huis zou worden verkocht en de opbrengst verdeeld, de pensioenrekeningen, de beleggingen – alles zou worden verdeeld.
Na veertig jaar lang niets op mijn eigen naam te hebben gehad, zou ik eindelijk financieel onafhankelijk worden. Ik bleef maar wachten tot iemand me zou vertellen dat het een vergissing was, tot de cijfers als sneeuw voor de zon zouden verdwijnen.
Maar dat deden ze niet.
Sterker nog, ik had mijn vrijheid.
Op de dag dat de scheiding definitief werd, was ik 62 jaar en vier maanden oud. Ik ondertekende de laatste pagina met een hand die niet trilde, en ik voelde iets in me ontspannen, voor het eerst in decennia.
Jennifer nam mij en Lily mee uit eten naar een leuk restaurant in het centrum om het te vieren. Zo’n restaurant met stoffen servetten en zachte muziek, waar de ober je met ‘mevrouw’ aansprak alsof dat respect uitstraalde.
‘Wat ga je nu doen, mam?’ vroeg Jennifer tijdens het dessert, terwijl ze me indringend aankeek alsof ze wilde controleren of ik niet terug zou vallen in mijn oude zelf.
Ik dacht er langzaam over na en proefde de vraag alsof het iets was wat ik nooit had mogen bestellen.
Ik had nu geld. Geen fortuin, maar genoeg.
Ik had tijd.
Ik had mezelf terug.
‘Ik denk dat ik ga reizen,’ zei ik. ‘Misschien een kunstcursus volgen. Ik heb altijd al met waterverf willen schilderen. Serieus, niet alleen als hobby.’
‘En hoe zit het met daten?’ vroeg Lily, met een brede glimlach, haar humeur weer helemaal opfleurend zoals kinderen dat doen wanneer ze weten dat het eindelijk goed komt met de volwassenen.
“Je bent nu weer single, oma.”
Ik lachte, verbaasd over hoe makkelijk het was.
