« Holly zou dit geweldig hebben gevonden, » zei Diane, met tranen in haar ogen terwijl ze de gerenoveerde ruimte bezichtigde.
Tijdens de renovatie was ze een vaste bezoeker geworden en deelde ze verhalen over Holly die een levendig beeld schetsten van de vrouw voordat eenzaamheid en ziekte haar levenslust hadden aangetast.
« Ze was altijd de eerste die een maaltijdactie organiseerde als er iemand ziek was, » voegde Eleanor eraan toe, terwijl ze een foto van Holly die ik in de hal had opgehangen, rechtzette. « Weet je nog hoe ze kooklessen gaf in de kerk? Ze gaf iedereen het gevoel dat ze deel uitmaakten van de familie. »
De ironie ontging me niet. Holly had familiebanden opgebouwd met vrijwel vreemden, terwijl haar eigen kinderen haar in de steek hadden gelaten. Maar dankzij het werk van de stichting ontstond er een nieuw verhaal. De mensen in het dorp begonnen anders over Holly te spreken – niet langer als de teruggetrokken oude vrouw die alleen stierf, maar als de genereuze ziel wiens nalatenschap de gemeenschap dichter bij elkaar bracht.
Zes maanden na Holly’s dood maakte Travis zijn meest berekende zet. Hij nodigde me uit voor de lunch in ons oude favoriete restaurant, een gezellig Italiaans tentje waar we jubilea en verjaardagen hadden gevierd. Hij kwam vroeg aan en reserveerde onze gebruikelijke tafel bij het raam. Toen ik ging zitten, greep hij meteen mijn handen over de tafel heen.
‘Ik heb veel nagedacht,’ begon hij, met een lage, serieuze stem. ‘Veel zelfonderzoek. Ik was niet de echtgenoot die je verdiende. Ik was niet de zoon die mijn moeder nodig had.’
Ik trok mijn handen uit zijn greep en hield hem aandachtig in de gaten.
“Ik wil dat we opnieuw beginnen, Hof – onze geloften vernieuwen, en heropbouwen wat we hadden.”
Hij haalde een klein fluwelen doosje uit zijn zak en plaatste het tussen ons in.
‘Ik vond de verlovingsring van mijn moeder tussen haar spullen, voordat… nou ja, voordat alles gebeurde,’ zei hij. ‘Ze zou gewild hebben dat jij hem had.’
De leugen was zo overduidelijk dat ik er bijna van schrok. Holly’s verlovingsring lag opgesloten in mijn sieradendoosje in het vakantiehuisje – een van de weinige persoonlijke spullen die ze bij zich had gehouden en die ze samen met haar andere bezittingen aan mij had teruggegeven.
‘Dat is niet haar ring, Travis,’ zei ik zachtjes.
Zijn kalmte wankelde even, maar hij herstelde zich snel. « Nou… het is vergelijkbaar. Waar het op neerkomt, is dat ik het goed wil maken. Kom dit weekend naar Riverside Park. Dan kunnen we over onze toekomst praten. »
Ik stemde toe, meer nieuwsgierig dan twijfelend naar wat hij vervolgens zou proberen.
Het park stond zaterdag in een zee van herfstkleuren toen ik aankwam. Travis wachtte bij de stenen brug waar hij me drie jaar eerder ten huwelijk had gevraagd, zijn theatrale gevoel voor symmetrie ten volle tentoongesteld. Hij had zelfs champagne en twee champagneglazen meegenomen.
‘Je bent gekomen,’ zei hij, zijn verbazing en opluchting niet verbergend.
‘Ja, dat heb ik.’ Ik greep in mijn tas en haalde er een manilla-envelop uit. ‘Ik heb ook iets voor jou meegenomen.’
Zijn gezicht klaarde op toen hij ernaar greep, ongetwijfeld in de verwachting een teken van overgave te ontvangen. In plaats daarvan vond hij de scheidingspapieren, die al door mij waren ondertekend.
‘Wat is dit?’, vroeg hij, hoewel het antwoord duidelijk op de eerste pagina stond.
“Precies zoals het eruitziet. Jij hebt je keuzes al lang geleden gemaakt, Travis. Nu maak ik de mijne.”
‘Dit kun je niet doen,’ stamelde hij. ‘Na alles wat ik heb gedaan om de zaken recht te zetten—’
‘Je hebt niets gedaan om de zaken recht te zetten,’ corrigeerde ik hem. ‘Je hebt er alles aan gedaan om Holly’s geld in handen te krijgen. Dat is een verschil.’
Hij scheurde de papieren doormidden – een kinderachtige actie die niets veranderde. Mijn advocaat had de originelen.
‘Dit is nog niet voorbij,’ dreigde hij, waarna hij woedend wegliep.
Maar dat was wel zo.
Twee dagen later kwam er een e-mail van Stella. De verontwaardigde woede van haar eerdere berichten was verdwenen. In plaats daarvan stond er een zorgvuldig geformuleerde verontschuldiging en een oprecht verzoek om hulp.
Ik zit helemaal aan de grond, schreef ze. Ik weet dat ik jullie hulp niet verdien, maar ik ben wanhopig. Zelfs een kleine lening zou nu al een verschil maken.
Ik heb lang over haar woorden nagedacht en Holly’s laatste brief in gedachten gehouden. Daarna heb ik die brief gescand en aan mijn antwoord toegevoegd – niets meer, niets minder.
Vergeef niemand. Laat ze smeken. Laat ze knielen. En als ze dat doen, glimlach, draai je om en loop weg.
Ik heb haar e-mailadres direct daarna geblokkeerd.
Die avond liep ik door Holly’s Haven nadat iedereen naar huis was gegaan. In de kamers galmden nog de gesprekken van die dag na: oudere buren die verhalen deelden onder het genot van een kop thee, een jonge weduwe die troost vond in een steungroep, kinderen die lachten tijdens een naschoolse activiteit. Voor het eerst sinds Holly’s dood voelde ik een oprecht gevoel van vrede over me heen komen.
Ik was niet langer zomaar iemands vrouw. Ik was niet langer zomaar iemands schoondochter. Ik was een vrouw op eigen benen, die de nalatenschap voortzette van een andere vrouw die onrecht was aangedaan en die had geweigerd stilletjes te verdwijnen.
Ik streek met mijn vingers langs de ruggen van Holly’s dagboeken, die nu op een speciale plank in de gemeenschappelijke ruimte staan uitgestald.
‘Nu begrijp ik het,’ fluisterde ik in de lege kamer. ‘Dit is wat je al die tijd al wilde.’
